Het Franse dispositief

Inleiding

Hieronder een volledige weergave van het Franse dispositief van eenheden van het noordoostelijke leger tot aan het niveau van divisie (eerste tabel) en ingedeeld per legergroep (tweede tabel). De zelfstandige brigades en bataljons zijn niet betrokken bij het overzicht. De stationaire eenheden (vestingtroepen, TIF), zoals die welke betrokken waren bij de bezetting van de Maginotlinie (alhoewel behorende tot het noordoostelijke leger) en de kustbeveiliging, alsmede de theaters elders zoals de sectoren Alpen en Pyreneën worden buiten beschouwing gelaten. Wel zijn toegevoegd de eenheden van het reserveleger van het GQG en de eenheden die tijdens de strijd aan het noordoostelijke leger werden toegevoegd, dan wel de Somme overtrokken ter ondersteuning van het noordoostelijk leger, zoals 4.DCR.

Overzicht

In het onderstaande overzicht worden de eenheden opgesomd en hun locatie op 10 mei 1940 weergegeven, waarbij de te verplaatsen eenheden van het Noordoostelijke leger met hun geprojecteerde eerste doelgebied worden weergegeven (die niet altijd werd bereikt). Niet alle locaties zijn bekend en die van GQG reserves worden in principe niet gegeven. De niet tot het Noordoostelijke leger behorende hoogste legerformaties zijn voor een juist overzicht wel meegenomen, waarbij vanaf het divisieniveau het overzicht zich beperkt tot het noordoostelijke leger en de GQG reserves. Het Noordoostelijke leger kende 46 infanteriedivisies, 13 koloniale en Noord-Afrikaanse infanteriedivisies, twee brigades Spahis (Marokkaanse cavalerie), vijf cavalerie en drie gemechaniseerde divisies, talloze zelfstandige of gegroepeerde tankbataljons, en de gehele bezetting van de Maginotlinie. 

Het zal opvallen dat veel eenheden tot legerreserve of algemene reserve behoorden, waardoor bijvoorbeeld veel legerkorpsen organiek slechts één divisie onder zich hadden. In feite werden de meeste eenheden reeds op 10 mei toegewezen aan legerkorpsen. Dat is echter niet verwerkt omdat dit na het begin van de aanval tot stand kwam.

Enige toelichting bij terminologie is wellicht geboden. De hoogste klasse divisies van het Franse leger werd gevormd door de zogenaamde 'division active', welke paraat eenheden waren met veruit het meeste beroepskader en de beste uitrusting en bewapening. Enkele tijdens de mobilisatie gevormde eenheden werden als 'active' geafficheerd, maar waren in realiteit deels met reservisten gevuld. De eerste reserve eenheden, soms met een kleine parate kern, waren de 'division type A'. Deze waren grotendeels mobilisabel middels de jongere reservisten, maar al beduidend minder voorzien van beroepskader, uitrusting en moderne bewapening. De 'division type B' waren geheel mobilisabel, kregen de oudste reservisten en waren ronduit archaïsch uitgerust en bewapend.

Daarnaast waren en eenheden die tijdens de mobilisatie werden gevormd en op 10 mei 1940 nog niet geheel operationeel waren. Zij worden aangeduid als 'division de formation'. Het gros hiervan werd overigens reeds direct of alsnog in de strijd geworpen.

Alle weergegeven commandanten waren generaal, in alle generaalsrangen. Zij die zijn aangegeven met een (+) sneuvelden tijdens de mei/juni veldtocht.

 Onderdeel  Soort  Locatie  Commandant  Bijzonderheden
         
 Hoogste formaties        
         
Théatre d'opération Nord-Est  Commandostaf  Franse eenheden in NL., B., Lux. en N. en NO-Fr.  A.J. Georges  ca. 2/3e van Franse landmacht
         
 1e Groupe d'Armée [GA.1]   Legergroep  - NL + B + Maas Fr.  G.H.G. Billotte  1e, 2e, 7e, 9e Leger plus BEF
 GA.2    - Midden en noordoost Fr.  A.G. Prételat  3e, 4e en 5e Leger  
 GA.3    - Tegen Zwitserse grens  A.M.B. Besson  6e, 8e Leger plus reserve AC
         
 1e Armée  Leger  - Sector Wavre - Namur (B.)   G.M.J. Blanchard  
 2e Armée    - Sector Montmedy - Sedan (Fr.)     C.L.C. Huntzinger  
 3e Armée    - Sector Verdun - Metz (Fr. )     C.M. Condé  
 4e Armée    - Grens met Saargebied (Fr.)     E.J. Réquin  
 5e Armée    - Sector Ganeau - Strasbourg (Fr.)     V. Bourret  
 6e Armée    - Sector Jura  R.A. Touchon  (!) Zuidoostelijke leger
 7e Armée    - Sector Walcheren (NL.) - Breda (NL.) - Turnhout (B.)   H.H. Giraud  
 8e Armée    - Sector Belfort - Mulhouse (Fr.)  J.J.M. Garchéry  
 9e Armée    - Sector Namur - Givet (B.)  A.G. Corap  
 10e Armée    - In oprichting  M.R. Altmayer  (!) Opgericht in mei 1940
         
 1e Corps d'armee [CA.1]   Legerkorps   - sector Antwerpen - Breda  T.M. Sciard  7e Leger 
 2e CA     - Sector Namur - Yvoir (B.)  J.G. Bouffet  9e Leger
 3e CA     - Sector Wavre - Gembloux (B.)  L.B. de Fornel de la Laurencie  1e Leger
 4e CA    - Sector Gembloux (B.)  H.M.J. Aymes  1e Leger
 5e CA    - Sector Namur (B.)  F.R. Altmayer  1e Leger
 6e CA    - Sector Verny-Burtoncourt (Fr.)  L. Loizeau  3e Leger
 7e CA    - Sector Belfort - Bethoncourt (Fr.)   P.L.C.M. Champon  8e Leger
 8e CA    - Sector Rohrbach (Fr.)   A.A.J. Frère  5e Leger
 9e CA    - Sector Landroff - Faulquemont (Fr.)   A.M.E. Laure  4e Leger
 10e CA    - Sector Buzancy - Sedan (Fr.)  P.P.J. Grandsard  2e Leger
 11e CA    - Sector Dinant (B.)  J.F.R. Martin  9e Leger
 12e CA    - Sector Haguenau (Fr.)  H.F. Dentz  5e Leger
 13e CA    - Sector Thann - Mulhouse (Fr.)  G.H.J.B. Misserey  8e Leger
 16e CA    - Sector Turnhout - Tilburg (B./NL.)  M.B.A. Fagalde  7e Leger
 17e CA    - Sector Molsheim (Fr.)  O.P. Noël  5e Leger
 18e CA    - Sector Dun-sur-Meuse (Fr.)  E.J. Rochard  2e Leger
 20e CA    - Grens Saarland (Fr.)  L.E. Hubert  4e Leger
 21e CA    - Sector Reims (Fr.)  J.A.L.R. Flavigny  Reserve GQG
 CA Colonial Korps koloniale troepen   - Sector Thionville  H. Freydenberg  3e Leger
 23e CA    - Sector Chaumont (Fr.)  M.J.V. Germain  Reserve GQG
 24e CA    - Sector Étain (Fr.)  F.M.J. Fougere  3e Leger
 41e CAF Vestingtroepenkorps   - Sambre linie (Fr.)  E.U. Libaud  9e Leger 
 42e CAF    - Maginot (Fr.)  D.L. Sivot  3e Leger
 43e CAF    - Maginot  F.J.L. Lescanne  5e Leger 
 44e CAF    - Maginot  J.M. Tencé  8e Leger
 45e CAF    - Jura  M. Daille  GA.3 reserve
 Corps de Cavalerie   Cavaleriekorps  - Sector Gembloux (B.)  R.J.A. Prioux  1e Leger
 1e Groupe Cuirassé  Lichte Cavalerie Korps  - Sector Mourmelon - Chalon-sur-Marne (Fr.)  L.M.J.F. Keller  Reserve GQG; korps in opbouw
         
 Infanterie        
- Noordoostelijke leger (inclusief reserves)        
         
 10e Division d'Infanterie  Active     E.P.J. Sisteron  Reserve GQG
 11e DI   Active    P.G. Arlabosse  9e CA (4e Armee)
 13e DI   Active    M.A.T.R.A. Desmazes  Reserve (8e Leger)
 14e DI   Active    J.J.M.G. de Lattre de Tassigny  Reserve GQG
 19e DI   Active    J.B.A.F. Toussaint  Reserve (8e Leger)
 21e DI   Active  - West v Turnhout (B.)  P.L.F. Lanquetot   1e CA (7e Leger) 
 23e DI   Active    J.C.R. Jeannel  Reserve GQG
 36e DI  Active    M.L.M. Aublet  Reserve GQG
 42e DI  Active    P.M.J. de la Porte du Theil  6e CA (2e Leger)
 43e DI  Active    H.F. Vernillat  Reserve GQG
         
 1e Division d'Infanterie Motorisée  Active  - Sector Wavre - Gembloux (B.)  P.R. Malivoire-Filhol de Camas  3e CA (1e Leger)
 3e DIM  Active    P.J.L. Bertin-Boussu  Reserve GQG
 5e DIM  Active  - Sector Namur - Dinant (B.)  G.E. Boucher  2e CA (9e Leger)
 9e DIM  Active  - Sector Turnhout (B.)  H.A. Didelet  16e CA (7e Leger)
 12e DIM  Active  - Sector Namur (B.)   L.G.G. Janssen  5e CA (1e Leger)
 15e DIM  Active  - Sector Gembloux (B.)  A.P. Juin  4e CA (1e Leger)
 25e DIM  Active  - West-Brabant (NL)  J.B.E. Molinié  1e CA (7e Leger)
         
 27e Division d'Infanterie Alpine   Active     H.C.M. de Bizemont  7e CA (8e Leger)
 29e DI Alp  Active    P.H. Gérodias  Reserve GQG
         
 2e Division d'Infanterie  A-type     A.F. Klopfenstein  CAC
 4e DI  A-type  - Antwerpen (B.)  F.J. Musse  Reserve (7e Leger) 
 6e DI  A-type    A.E. Lucien  Reserve (3e Leger)
 7e DI  A-type    F.N.H.D. Hupel  Reserve (3e Leger)
 8e DI  A-type    A.M.F. Dody  Reserve (3e Leger); geactiveerd april '40
 16e DI  A-type    E. Mordant  12e CA (5e Leger)
 18e DI  A-type  - sector Dinant - Bouvignes (B.)  C.L. Duffet  11e CA (9e Leger)
 20e DI  A-type    R.J.D. Corbé  42e CAF (3e Leger)
 22e DI  A-type  - sector Dinant (B.)  P.L.A.M. Béziers-Lafosse  11e CA (9e Leger)
 24e DI  A-type    P.A. Voirin  8e CA (5e Leger)
 26e DI  A-type    M.M. Bonassieux  6e CA (3e Leger)
 32e DI  A-type    M.C.G. Lucas  Reserve (1e Leger)
 35e DI  A-type    P.N.L. Decharme  12e CA (5e Leger)
 41e DI  A-type  - sector Verdun (Fr.)  E.M.L. Bridoux  18e CA (2e Leger)
 44e DI  A-type    R.M.J.C. Boissau  Reserve (5e Leger); geactiveerd maart '40
 45e DI  A-type    O.A. Roux  Reserve (4e Leger)
 47e DI  A-type    M.J.E. Mendras  9e CA (4e Leger)
         
 28e Division d'Infanterie Alpine  A-type     G.E. Lestien  Reserve GQG
 30e DI Alp.  A-type    A. Duron  43e CAF (5e Leger)
 31e DI Alp.  A-type    M. Ilher  8e CA (5e Leger)
         
 51e DI   B-type    P.W. Boell   24e CA (3e Leger)
 52e DI  B-type    E.R. Echard  20e CA (4e Leger)
 53e DI  B-type  - Rethel (Fr.)  J.M.L. Etcheberrigaray  Reserve (9e Leger)
 54e DI  B-type    L.G.A. Coradin  13e CA (8e Leger)
 55e DI  B-type  - Sedan (Fr.)  H.J. Lafontaine  10e CA (2e Leger)
 56e DI  B-type    J. Martin Gallevier de Mierry  CAC (3e Leger)
 57e DI  B-type  - Sector Jura (Fr.)  M.G.V.R.A. Texier  45e CAF (6e Leger)
 58e DI  B-type    H.G.A. Perraud  42e CAF (3e Leger)
 60e DI  B-type  - Zeeland (NL)   M.E. Deslaurens (+)  7e Leger
 61e DI  B-type  - Sector Rocroi (Fr.)  A.M.P. Vauthier  41e CAF (9e Leger)
 62e DI  B-type    A.G.H.J.M. Sarrebourse de la Guillonière  17e CA (5e Leger)
 63e DI  B-type  - Sector Jura (Fr.)  M.R.P. Parvy  45e CAF (6e Leger)
 67e DI  B-type    H.A. Boutignon  44e CAF (8e Leger)
 68e DI  B-type  - NW België / Zeeland (NL)   M.F.G. Beaufrère  7e Leger
 70e DI  B-type    H.N. Francois  12e CA (5e Leger)
 71e DI  B-type  - Sector La Chesne (Fr.)  J.A.J.L. Baudet  Reserve (2e Leger)
         
 3e Division Legere d'Infanterie  B-type    F.J.A. Duchemin  Opgericht 15 apr '40 (res. NO leger)
         
 1e Division d'Infanterie Coloniale  Active   - Sector Varenne-en-Argonne (Fr.)  G.C. Roucaud  18e CA (2e Leger)
 3e DIC  Active  - Sector Varenne-en-Argonne (Fr.)  J.J.G. Barrau  18e CA (2e Leger)
 4e DIC  Active    M.J.M. de Bazelaire de Ruppiere  Reserve GA.2
         
 5e Division d'Infanterie Coloniale  Formation (A)    F.P.M. Séchet  Reserve GQG
 6e DIC  Formation (A)    E.J.G. Carlès  Reserve (3e Leger)
 7e DIC  Formation (A)    L.E. Noiret  Reserve GQG
         
 1e Division d'Infanterie Polonaise  Active  - Sector Meurthe (Fr.)   B. Duch  Reserve (4e Leger)
 2e DIP  Active    P. Ketling  Reserve GQG
         
 1e Division d'Infanterie Nord-Africaines  Active    P.F.J. Tarrit  Reserve GQG
 2e DINA  Active  - Sector Waterloo - Wavre (B.)  P. Dame  3e CA (1e Leger)
 3e DINA  Active    E.C.F. Chapouilly  10e CA (2e Leger)
 4e DINA  Active  - Sector Charleroi (B.)  C.E. Sancelme  Reserve (9e Leger)
 5e DINA  Active  - Namur (B.)  A.M. Agliany  5e CA (1e Leger)
 6e DINA  A-type    J.A.S.R. de Verdilhac  Reserve (3e Leger)
 7e DINA  A-type    G.E.L. Barré  Reserve GQG
         
 1e Division Marocaine  Active  - Sector Charleroi - Gembloux (B.)  A.R. Mellier   4e CA (1e Leger)
 82e Division d'Infanterie d'Afrique  Active  - Saarfront (Fr.)  G.M. Armingeat   20e CA (4e Leger)
 87e Division d'Infanterie d'Afrique  A-Type  - Sector Pierrefonds (Fr.)  M.F.A.R. Barbeyrac de Saint-Maurice  Reserve GA.2
         
 Cavalerie        
         
 1e Division Légères de Cavalerie  Active   - Sector Flavion - Monthermé(Fr.)  J.M.T. d'Arras   Reserve (9e Leger); 16 x P178, 22 x R-ZT, 16 x H-35 
 2e DLC  Active  - Sector Montmedy(Fr.)  A. Berniquet (+)   Reserve (2e leger); 16 x P178, 23 x R-33VM, 16 x H-35
 3e DLC  Active  - Sector Thionville (Fr.)  R.M.E. Petiet  Reserve (3e Leger); 16 x P178, 23 x R-33VM, 16 x H-35
 4e DLC  Formation   - Sector Namur -Dinant (B.)  P.L.A. Barbe (+)  Reserve (9e Leger); Opgericht op 16 feb '40 uit reserves; 16 x P178, 23 x R-33VM, 16 x H-39 
 5e DLC  Formation  - Sector Sedan - Carignan (Fr.)  M.J.H. Chanoine  Reserve (2e Leger); Opgericht op 25 feb '40 uit reserves; 16 x P178, 23 x R-33VM, 16 x H-39
         
 1e Division Légère Méchanique   Active   - Turnhout-Tilburg (B. / NL)   F. Picard   16.CA (7e Leger);  94 x H-35, 96 x S-35, 48 x P178, 69 x R-ZT 
 2e DLM  Active/A-type  - Gembloux (B.)  G.M.J. Bougrain   CC (1e Leger) - 94 x H-35, 96 x S-35, 48 x P178, 69 x R-ZT
 3e DLM  Active/A-type  - Gembloux (B.)  J.L.A. Langlois   CC (1e Leger) - 140 x H-39, 23 x H-35, 96 x S-35, 48 x P178
         
 1e Division Cuirassée  Active   - Sector Charleroi (B.)  M.G.C. Bruneau  1e Leger; 70 x B.1 bis / 90 x H-39 
 2e DCR  Formation  - Sector Mourmelon (Fr.)  A.C.E. Bruché  1e GC [Reserve GQG]; 68 x B.1 bis / 90 x H-39
 3e DCR  Formation   - Sector Mourmelon (Fr.)  G.L.M. Brocard   1e GC [Reserve GQG]; geact. maart '40; 63 x B.1 bis / 75 x H-39 
 4e DCR  Formation   - Depot  C.A.J.M. de Gaulle   Gevormd v.a. 17 mei 1940 
         

 
Voor een snel en eenvoudig overzicht wordt hieronder van Groupe d'Armee [Legergroep] naar Armee [Leger] naar Corps d'Armee [Legerkorps] naar Division [Divisie] een overzicht gegenereerd.

Per Armée (Leger) is weergegeven wat de positie was waarin men verkeerde en voor het 1e, 7e en 9e Leger waarheen men volgens het draaiboek Dyle-Breda heen diende te worden verplaatst. Voor de goede orde zij nog maar eens herhaald dat zelfstandige brigades (zoals de twee Spahi brigades) en zelfstandige tankbataljons niet in de lijst zijn opgenomen.  

Groupe d'Armee  Armee  Corps d'Armee  Division    Regio Armee 
           
Groupe d'Armee 1     1e Leger  3e CA  1.DIM     Sector Wavre - Namur (B.)
       2.DINA     
     4e CA  1.DM     
       15.DIM    
     5e CA  5.DINA    
       12.DIM    
       (101.DIF)    
     CC  2.DLM      
       3.DLM    
     Reserve   1.DCR     
       32.DI    
           
   2e Leger  10e CA  3.DINA     Sector Montmedy - Sedan  (Fr.) 
       55.DI    
     18e CA  1.DIC     
       3.DIC    
       41.DI    
     Reserve  2.DLC     
       5.DLC    
       71.DI    
           
   7e Leger   1e CA  1.DLM    Sector Antwerpen - Turnhout - Breda (B. en NL.)
       25.DIM    
     16e CA  9.DIM    
     Reserves  4.DI    
       21.DI    
       60.DI    
       68.DI    
           
   9e Leger  2e CA   5.DIM     Sector Namur - Givet (B.)
     11e CA  18.DI     
       22.DI    
     41.CAF  61.DI     
     Reserves  1.DLC     
       4.DLC    
       4.DINA    
       53.DI    
           
Groupe d'Armee 2   3e Leger    6e CA   26.DI     Sector Verdun - Metz
       42.DI    
     24e CA  51.DI     
     42.CAF  20.DI     
     CAC  2.DI     
     Reserve  3.DLC    
       6.DI     
       6.DINA    
       6.DIC    
       7.DI    
       8.DI    
           
   4e Leger  9e CA   11.DI     Saargebied (Fr.)
       47.DI    
     20e CA  52.DI     
       82.DI    
     Reserve  1.DIP     
       45.DI    
           
   5e Leger  8e CA   31.DI Alp     Sector Ganeau - Strasbourg (Fr.)
     12e CA  16.DI     
       35.DI    
     17e CA  62.DI    
     43e CAF  30.DI Alp      
     Reserve  44.DI    
           
  Groupe reserve     4.DIC    
       87.DIA    
           
 Groupe d'Armee 3  6e Leger  45e CAF   57.DI    Sector Jura gebergte (Fr.)
       63.DI    
           
   8e Leger  7e CA   13.DI     Sector Belfot - Mulhouse (Fr.)
       27.DI Alp    
     13e CA  54.DI     
       19.DI    
       (104.DIF)     
       (105.DIF)    
     44e CAF  67.DI     
     Reserve  13.DI    
           
 Reserve GQG    21e CA       Noord-Frankrijk en sector Parijs
     23e CA      
     1e GC  2.DCR     
       3.DCR    
     Eenheden  1.DINA     
       2.DIP    
       3.DIM    
       5.DIC    
       7.DIC    
       7.DINA    
       10.DI    
       14.DI    
       23.DI    
       28.DI Alp    
       29.DI Alp    
       36.DI    
       43.DI